De Reede van Texel

stormrede

De rede van Texel was al in de vijftiende eeuw een begrip. Schepen die vanuit plaatsen aan de Zuiderzee vertrokken, gingen op de rede van Texel voor anker om bij gunstige wind uit te varen.

redevantexelDe rede van Texel - Artiest onbekend

stormredeStorm voor de Reede - Artiest onbekend

De rede van Texel was al in de vijftiende eeuw een begrip. Schepen die vanuit plaatsen aan de Zuiderzee vertrokken, gingen op de rede van Texel voor anker om bij gunstige wind uit te varen.

Wachtend op lading, bemanning en een gunstige oosten- of noordoosten wind lagen zij weken- en soms maandenlang voor anker. Vooral in de zeventiende en achttiende eeuw was het een drukte van belang op de rede van Texel. Naast VOC-schepen lagen walvisvaarders, schepen van de West-Indische Compagnie en oorlogsschepen voor anker.

Schepen werden geladen en gelost; Texelse loodsschepen en bevoorradingsbootjes voeren af en aan en op de dijk bekeken voorbijgangers de bedrijvigheid.

De grotere schepen verzamelden zich vaak in groepen en elke ‘ tak’ had op de rede zijn eigen plaats. De schepen die naar de Oostzee en de Witte Zee voeren, verzamelden meestal op de Moscovische Rede, ten noorden van Oudeschild. Schepen met Zuid-Europa en de Oost als bestemming lagen dan op de Koopvaarders Rede, die van het voormalige dorp Nieuweschild tot de zuidpunt van Texel liep.

Het was op de rede meestal beschut, maar lang niet altijd veilig.

Bij zware storm kon het er flink spoken, maar ook als tijdens lange koude winters de zee dichtvroor gingen veel schepen naar de kelder. Het heeft tot 1780 geduurd voor Oudeschild een eigen haven kreeg. Tot die tijd moest men kleinere schepen aan de dijk afmeren en grotere schepen op de rede voor anker leggen, wat bij zwaar weer heel gevaarlijk kon zijn.

Een zeer bekende storm op de rede van Texel vond plaats op 24 december 1593 toen ongeveer 150 schepen op gunstige wind lagen te wachten. Enkele schepen sloegen van hun ankers en ramden andere schepen. Vierenveertig koopvaardijschepen vergingen en ongeveer duizend mensen verdronken.

De bekende Amsterdamse graanhandelaar en dichter Roemer Visscher was een van de reders die veel schade leed. Zijn jongste dochter die enkele maanden na de ramp werd geboren noemde hij daarom Maria Tesselschade. Maria Tesselschade werd een bekend dichteres en werd de Muze van de Muiderkring genoemd.

De Rede van Texel besloeg in feite het hele gebied van Den Helder tot het zuidwesten van Terschelling. Texel was wel het centrale punt en het dorp Oudeschild vervulde een spilfunctie.

De grote bedrijvigheid maakte uitbreiding van het bebouwde gebied nodig, daarom verrees in de zeventiende eeuw ten noorden van Oudeschild het dorp Nieuweschild.

Toen de VOC werd opgeheven en het belang van de rede ook om andere redenen afnam werd Nieuweschild steeds kleiner.

Tegenwoordig is van het verdwenen dorp vrijwel niets meer te zien.

Bron: http://voc.texel.net/